اين باره چيزى شنيده اى ؟ عرض كردم آرى حديثى دارم ، و آن اين است كه ابن عباس گفته است : حج اكبر عبارتست از روز عرفه ، به اين معنا كه هر كس روز عرفه تا طلوع آفتاب روز عيد قربان را درك كند حج را درك كرده ، و هر كس ديرتر برسد حج آن سال از او فوت شده ، پس شب عرفه ، هم براى قبل و هم براى بعد قرار داده شده . دليل بر اين قول هم اين است كه كسى كه شب قربان تا طلوع فجر را درك كند حج را درك كرده و از او مجزى است ، هر چند وقوف در روز عرفه را نداشته . امام صادق ( ع ) فرمود : امير المؤمنين فرموده حج اكبر روز قربان است ، و احتجاج كرده به آيه قرآن كه مىفرمايد : * ( « فَسِيحُوا فِي الأَرْضِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ » ) * و اين چهار ماه عبارت است از بيست روز از ذى الحجه و تمامى محرم و صفر و ربيع الاول و ده روز از ربيع الآخر ، و اگر روز حج اكبر روز عرفه ( نهم ذى الحجه ) باشد آن گاه تا روز دهم ربيع الآخر چهار ماه و يك روز مىشود و حال آنكه قرآن فرموده مهلت كفار از روز حج اكبر چهار ماه است ، و نيز استدلال كرده‌اند به آن آيه ديگر كه مىفرمايد : * ( « وَأَذانٌ مِنَ اللَّه وَرَسُولِه إِلَى النَّاسِ يَوْمَ الْحَجِّ الأَكْبَرِ » ) * و سپس فرموده كه اعلام كننده در آن روز من بودم . پرسيدم : پس معناى كلمه « حج اكبر » چيست ؟ فرمود : از اين جهت بزرگترين حج ناميده شد كه در آن سال هم مسلمانها به زيارت خانه خدا رفتند ، و هم مشركين ، و بعد از آن سال بود كه ديگر زيارت كردن كفار ممنوع شد « 1 » . و نيز در همان كتاب از صدوق از معاوية بن عمار روايت شده كه گفت : از امام صادق ( ع ) پرسيدم روز حج اكبر چه روزى است ؟ فرمود : روز قربان است ، و حج اصغر عمره است « 2 » . مؤلف : اين روايت علاوه بر اينكه حج اكبر را به روز قربان تفسير كرده ، وجه اين تسميه را هم ذكر كرده ( و آن اينكه عمره به تنهايى ، حج اصغر ، و عمره با حج ، حج اكبر است ) و همه روايات وارده از ائمه اهل بيت ( ع ) جز چند روايت شاذ متفقند بر اينكه منظور از روز حج اكبر روز عيد قربان يعنى دهم ذى الحجه است كه آن را روز « نحر » هم مىنامند ، همين معنا را از على ( ع ) هم روايت كرده‌اند . كلينى در كافى آن را از على بن ابراهيم از پدرش از ابن ابى عمير از معاوية بن عمار از

--> ( 1 ) تفسير برهان ج 2 ص 102 ش 21 ( 2 ) تفسير برهان ج 2 ص 103